فرمانداری نایین
خانه
فرش نایین
دستبافهاي سنتي

1- دستباف را تعريف كنيد؟

2- آنچه به وسيله دست يا به كمك وسايل ساده بافته مي شود، «دستبافت» ناميده مي شود.

3- بافته هاي دستي چند گونه اند؟ نام ببريد.

4- دو گونه اند:

بافته هاي دستگاهي

. بافته هاي داري

5- بافته هاي دستگاهي و بافته هاي داري را تعريف كنيد.

6- بافته هاي دستگاهي محصولاتي است كه با كمك دستگاههاي بافندگي دو وردي، چهار وردي، ژاكارد و نظير آنها توليد مي شود؛ مانند پارچه هاي ساده و نقش دار، زري. بافته هاي داري، دستبافهايي است كه با كمك دارهاي افقي و عمودي بافته مي شود. اين محصولات، دو دسته اند: بافته اي داري پرز دار مانند قالي و بافته هاي داري بدون پرز مانند گليم.

فرش نايين

شهرستان نايين از توابع استان اصفهان است، كه با در نظر گرفتن كوير، مرزهاي آن به اصفهان، اردستان، يزد، سمنان، و طبس ( گلشن ) ميرسد. شهرستان نايين از سه بخش شهر نايين و حومه، انارك، و خور و بيابانك تشكيل شده است كه مجموعاً 13 دهستان و 830 روستا را شامل ميشوند. وسعت شهرستان نايين 53000 كيلومتر مربع است.

فرش نايين را در نقاط مختلفي از ايران مي بافند. به غير از تمام محدوده ي شهرستان نايين و شهرهاي هم مرز دور يا نزديك نظير طبس، كاشمر، سمنان، حومه اصفهان، حتي مناطقي نظير روستاهاي اشتهارد، شهرك صنعتي قزوين و معلم كلايه ( مركز الموت ) در اطراف تهران، تحت تاًثير توفيق و شهرت فرش نايين اقدام به توليد اين فرش كرده اند. در اين كه در ايران مناطقي وجود دارند كه به دليل تسلط و تكنيك بالاي فرش بافي قادر به بافت هر نوع فرش هستند شكي نيست، ولي به اين امر بايد اذعان كرد كه در ايران نقاط معدودي باقي مانده است كه داراي فرشي با هويت مشخص، بر حسب سابقه و موقعيت محلي و بومي باشد، و ......

سالانه 16هزار مترمربع فرش دستباف در نايين توليد مي‌شود

رييس شركت فرش دستباف نايين در شرق استان اصفهان گفت: سالانه 16هزار متر مربع فرش دستباف توسط بانوان شهرستان نايين توليد مي‌شود.

"شهرياري" با اعلام اين مطلب ارزش اين ميزان فرش دستباف توليدي را به طور متوسط 60ميليارد ريال اعلام كرد.

وي ارزش هر مترمربع فرش دستباف را چهار ميليون ريال عنوان كرد و افزود:

يك سوم اين ميزان، صرف مواد اوليه و ابزار كار و نقشه و طرح مي‌شود.

وي گفت: 50درصد از جمعيت 60هزار نفري نايين درقالب 11هزار خانوار در مناطق شهري و روستايي به كار توليد فرش دستباف اشتغال دارند.

وي گفت: 20درصد از هزينه زندگي بانواني كه در امر توليد فرش دستباف اشتغال دارند، از محل توليد فرش دستباف تامين مي‌شود.

شهرياري افزود: هم اينك 500دستگاه بافت قالي با يكهزار و 100بافنده زير نظر اين شركت فعاليت دارند.

وي گفت: سال گذشته هفت هزار كيلوگرم مواد اوليه فرش به ارزش 2/1ميليارد ريال بين بافندگان فرش توزيع و بالغ بر سه ميليارد ريال نيز هزينه براي دستمزد بافندگان هزينه شد.
شهرستان نايين در 140كيلومتري شرق اصفهان قرار دارد و فرش دستباف اين خطه از ديرباز در دنيا شهره بوده و علاقه‌مندان زيادي از كشورهاي خارجي به اين صنعت اعجاز برانگيز ناييني مفتخرند.

فرش نايين



شهرستان نايين از توابع استان اصفهان است، كه با در نظر گرفتن كوير، مرزهاي آن به اصفهان، اردستان، يزد، سمنان، و طبس ( گلشن ) ميرسد. شهرستان نايين از سه بخش شهر نايين و حومه، انارك، و خور و بيابانك تشكيل شده است كه مجموعاً 13 دهستان و 830 روستا را شامل ميشوند. وسعت شهرستان نايين 53000 كيلومتر مربع است.

فرش نايين را در نقاط مختلفي از ايران مي بافند. به غير از تمام محدوده ي شهرستان نايين و شهرهاي هم مرز دور يا نزديك نظير طبس، كاشمر، سمنان، حومه اصفهان، حتي مناطقي نظير روستاهاي اشتهارد، شهرك صنعتي قزوين و معلم كلايه ( مركز الموت ) در اطراف تهران، تحت تاًثير توفيق و شهرت فرش نايين اقدام به توليد اين فرش كرده اند. در اين كه در ايران مناطقي وجود دارند كه به دليل تسلط و تكنيك بالاي فرش بافي قادر به بافت هر نوع فرش هستند شكي نيست، ولي به اين امر بايد اذعان كرد كه در ايران نقاط معدودي باقي مانده است كه داراي فرشي با هويت مشخص، بر حسب سابقه و موقعيت محلي و بومي باشد، و يكي از آن نقاط بي ترديد شهرستان نايين است ( حتي اگر سابقه ي اين فرش را اندك و طرح هاي آن را متاًثر از اصفهان بدانيم ). اين اعتقاد زماني براي ما حاصل آمده كه اقدام به ديدار از برخي مناطق و روستاهاي شهرستان نايين كرديم. آنچه در روستاهاي جنوبي و شرقي و شمالي نايين بافته مي شود، دقيقاً در گستره ي نفوذ فرهنگي فرش نايين است. شگفت آنكه هنگامي كه اين فرش از خور به سوي طبس و كاشمرو سبزوار حركت مي كند، به نوعي رفته رفته از كيفيت تهي مي شود. بدين ترتيب منظور ما از " فرش نايين " در اينجا كليه ي فرش هايي است كه در شهرستان نايين و مناطقي نظير خور و جندق و روستاهاي مربوط به آنها بافته مي شود. البته كيفيت توليد در اين نقاط نيز با يكديگر تفاوت هايي دارد كه به آن اشاره خواهد شد.

مواد اوليه:

فرش نايين، با كيفيتي كه در بازارهاي جهاني معروف است، از آن نوع فرش هايي نيست كه استفاده از پشم هاي ضخيم ايراني در آنها امتيازي به حساب آيد. پشم مصرفي در اين فرش، از نوع ظريف است و درصد بالايي از آن نوعي پشم است كه به آن كرك گفته در مي شود. اما آنچه مي توان در مورد پشم يا كرك مورد استفاده در اين فرش گفت، آن كه كلا از پشم نو و خالص، و ازنظر ظرافت از حد استاندارد پشم هاي ايراني بالاتر است. در اينجا بايد اشاره كنيم كه فرش نايين از زمينه هاي نادر و مناسب كاربرد پشم هاي ظريف غير ايراني است. خامه ي مورد مصرف در فرش نايين از كارخانه ي پشم هرند - شرق يزد، صنايع كرك كاشان فراهم مي آيد و از نمره ي ر 8 تا 20 متريك در اين فرش به كار مي رود، كه نمرهً 20 آن در فرش هاي ظريف ناييني مصرف مي شود. نخ هاي مورد مصرف در چله ي فرش، از نوع چله ي مورد مصرف در فرش هاي اصفهان است و از اصفهان و كاشان تاًمين مي شود - علي رغم شهرت فرش هاي ابريشم فرش نايين بيشتر بر پنبه و پشم متكي است.



جدول يك - نخ مورد استفاده در چله ي فرش

نخ 9 لا براي 40 - 50 رج يا گره در ازاي هر 10 سانتي متر 80 خفت

نخ 6 لا براي 50 - 70 رج يا گره در ازاي هر 10 سانتي متر 100 خفت

نخ 4 لا براي 70 رج به بالا در ازاي هر 10 سانتي متر 120 خفت

طرح و نقشه :

اصلي ترين طرح هاي مورد استفاده در فرش نايين، طرح هاي شناخته شده يي نظير شاه عباسي، لچك ترنج با استفاده از تركيبات اسليمي، ختابي و به طور كلي نقوشي است كه با سنتي ترين طرح هاي ايراني بستگي دارد. استفاده مناسب از طرح هاي سنتي همراه با رنگ آميزي خاص فرش هاي نايين، هويتي خاص و جهاني براي اين فرش ها تامين كرده است.از نقوش سنتي ديگري كه از آنها استفاده هايي هنرمندانه در فرش نايين شده است مي توان به نقش گنبد (سقفي)، حاج خانومي، درختي، قابي، محرابي، محرمات، افشان، لچك ترنج، و كتيبه يي و تاريخي اشاره كرد. با آن كه كوچكي شهر و محدوديت و سابقه ي اندك توليد، مانع از آن است كه از طراحي گسترده و طراحان صاحب نام و متعدد، نظير آنچه در اصفهان و تبريز ديده مي شود سراغ بگيريم، بايد اذعان كنيم كه توليد كنندگان و طراحان فرش نايين، زيباترين و دلپذير ترين موارد استفاده و بازسازي طرح هاي رايج در مناطق قالي بافي ديگر را بر فرش خويش نشان داده اند. با اين وصف برخي زمزمه هاي سال هاي اخير، داير بر يكنواخت بودن فرش هاي نايين، توليد كنندگان اين فرش را بر آن داشت كه به ايجاد برخي نو آوري ها و استفاده او نقوش متنوع تر دست بزنند، كه از جمله ي آنها، علاوه بر استفاده ي بيشتر از نقوش سنتي، بافت فرش هاي كناره، دايره، شش گوش، و هشت گوش است. در غالب اين طرح ها، ظرافت و پر كاري قلم طراحان ناييني، روح و هويت خاص فرش هاي نايين را تضمين كرده است.

طراحان فرش نايين

ولي الله شرعي از هنرمندان صاحب قلم و صاحب نام نايين است. وي متولد 1317 هجري شمسي بوده و اگر چه مكتب احمد ارچنگ هنرمند برجسته مكتب اصفهان را ديده است، ولي بيشتر به دليل ذوق، علاقه و تلاش شخصي خويش، مدت 35 سال است كه در اين كار مشغول است. وي از مادرش كه در قالي بافي هنرمند بود و در او عشق به هنر فرش را برانگيخت، به نيكي ياد مي كند. اكنون دخترش در كار طراحي فرش با او همكاري دارد. از همكاران ديگر او برادران محسني، با او در رنگ و نقطه همكاري دارند. مهارت ولي الله شرعي در رسم نقوش لچك ترنج افشان و شاه عباسي و جنگلي حيوان دار، مورد تاييد همگان است و نقشه هاي وي بر فرش هاي پُر ارزش نايين بافته مي شود.رضا يوسف پور، متولد 1318 هجري شمسي است و مدت 40 سال در اين كار سابقه دارد. رضا يوسف پور در طرح كليه ي نقوش اصفهان مهارت دارد و طرح هاي او روي فرش هاي حبيبيان، توليد كننده ي معروف فرش نايين، بافته مي شود. دستيار او در اين كارگاه، محمد علي احمدي است كه رنگ و نقطه ي نقوش طراحي شده به عهده اوست. گروه ديگري از ياران آقاي رضا يوسف پور، در كارگاه ديگري در جنب منزل قديمي و زيباي حبيبيان ( كه كارگاه هاي رنگرزي و رفوگري نيز در آنجا قرار دارد ) به كار رنگ آميزي و نقطه چيني نقوش فرش مشغولند



صحنه فرهنگ و هنر اين سرزمين، در طول تاريخ هيچ گاه از حضور مرداني خلاق و سازنده خالي نبوده است، و جستجو در زمينه احوال متوليان فرهنگ و هنر نايين ما را بي هيچ پرسشي به حضور وجودي ارزشمند كه مي توان او را پدر فرش نايين ناميد، آقاي فتح الله حبيبيان رهنمون شد. ما به تحسين درباره فردي بايد بگوييم كه فرش هاي توليدي در كارگاه او شهرتي به زيبايي و شكوه نام ايران، ارمغان خريداران هنردوست عالم كرده است. حبيبيان نه تنها با نمايش معدودي از فرش هاي زيبايش، دريچه يي از بهشت را به رويمان گشود، بلكه ما را در اين اعتقاد ياري كرد كه مي توان با طرح و رنگ هايي محدود به مرزي بي انتها از زيبايي دست يافت، و چگونه است كه طراح اين فرش ها توانسته با قرار گرفتن در فضايي مشخص از هنر ايراني، به خلق آثاري اين چنين متنوع بپردازد. آيا اين جز به مدد بهره گيري هنرمندانه از قابليت ذاتي هنري اصيل و مطلوب امكان پذير است؟(تا آنجا كه مي دانيم فرش هاي بافت نايين با نام حبيبيان از گران ترين فرش هاي بافت ايران است). اين هنرمند سالخورده ناييني را در حالي ملاقات كرديم كه چند سالي بود خانه نشين و تقريباً بستري بود. وي متولد 1282 هجري شمسي است و بنا به اظهار خودش، اولين فرش با نقشه را هنگامي كه شاگرد مدرسه بود در نايين بافت و در اصفهان به بهاي 100 تومان فروخت. وي به اتفاق برادرش محمد حبيبيان، كه در سال 1365 در گذشت، پس از ركود كار عبابافي، در كارگاه پدرش ( حدود 70 سال پيش، حوالي سال 1300 شمسي ) فرش بافي را حرفه ي خويش قرار داد. حبيبيان نيز نظير بسياري صاحب نظران ديگر، لطافت و ظرافت فرش نايين را يادگار دوران رونق كارگاه هاي عبابافي و كارگران ماهر آن حرفه مي داند. وي علاوه بر بافت فرش، طرح بسياري از فرش هاي خود را شخصاً كشيده است. برادران حبيبيان يادآور نامي درخشان در هنر فرش بافي ايران هستند.





ابعاد متداول فرش نائين

90*60 120*90 180*120

200*130 230*150 280*170

280*180 300*200 330*220

400*300 430*300 1000*600

توزيع جعرافيايي فرش ناييني :

امروزه در بخشها و دهات حومه نائين از جمله تودشك كه فرشهاي مرغوبي در آن بافته مي شود، دربرخي ديگر از بخشهاي استان اصفهان از جمله اردستان و بيابانك و حتي مناطقي دورتر مانند طبس (استان خراسان) و قزوين فرشهايي با متابعت از طرح و تكنيك بافت نائين توليد و به بازارهاي منتظر و مشتاق عرضه مي شودآنچه در روستاهاي جنوبي و شرقي و شمالي نائين بافته مي شود دقيقاً در گستره نفوذ فرهنگي فرش نائين است. هنگامي كه اين فرش از «خور» به سوي طبس و كاشمر و سبزوار حركت مي كند به نوعي رفتهرفته از كيفيت تهي مي شوددر بافرون، جشوقان، تودشك زفره (در روستاي مارشينان) و جندق فرشهايي مرغوب و با كيفيت عالي بافته مي شود. اما در مناطق خور، ارديب، گرمه و مهرجان فرشها كيفيت نازتري مي يابند. در مسير خور به طبس نيز كيفيت فرش به علت استفاده از پشمها و رنگهاي نا مرغوب و جفتي بافي پايين آمده استدر روستاي فرخي نيز فرشبافي رواج دارد كه قاليبافي آنها در حد متوسط است. ارديب و عروسان نيز قاليبافي متوسطي دارند ولي بهترين فرش منطقه از آن جندق است كه در آنجا فرش ابريشمي نيز بافته مي شودروستاهاي اطراف نائين در مسير نطنز، نظير جشوقان چو، (گش كو، جوشقان كوچك)، رحيم آباد، ورزنه، حزن آباد، اوشن بادافشان، ميلاجرد، كوشكويه سگزي ومزرعه شور عموماً قاليبافي وجود داردبه موازات حركت از طرف روستاهاي خور در مسير بياذه، فقر طبيعي منطقه همراه با عوامل فرهنگي بر كيفيت بافت قالي اثر مي گذارد كه از آن نمونه مي توان به پشم هاي نامرغوب و جفتي بافي اشاره كرددر منطقه تودشك، رنگرزي نيز رواج دارد، البته در سالهاي اخير استفاده از رنگهاي شيميايي همراه با قرمز دانه نيز در اين مناطق رواج يافته است، كه اين امر مي تواند يكي از دلايل گريش رنگهاي شفاف و ياقوتي به دست آمده از قرمز دانه به سمت رنگ قهوه اي باشد وضعيت فعلي در حال حاضر متأسفانه در سراسر ايران، قالي به سبك نائين توليد مي شود. در نتيجه بررسيهاي به عمل آمده، در زمينه علل اين گستردگي به نتايج زير رسيديمتوليد كنندگان نائيني: بدين معنا كه به دليل بالا بودن هزينه توليد در نائين (دستمزد بافندگان) توليد كنندگان نائيني براي به دست آوردن نيروهاي كار ارزان قيمت، به ساير نقاط كشور مراجعه نموده و ضمن آموزش شيوه نائيني به آنان با صرف هزينه تمام شده، كمتر به ارزش افزوده بيشتري دست مي يابند. اين مسئله سبب آشنايي ساير مناطق كشور با شيوه قاليبافي نائيني و در نهايت توليد آن در اين مناطق شده استمحدوديت رنگ قالي نائين: به دليل محدوديت رنگ قالي نائين، بافت آن نياز به دقت زيادي (جهت تشخيص رنگها) ندارد و بافندگان مبتدي نيز داراي توان اجراي رنگبندي آن هستندبه كارگيري قاليهاي معمول و آشنا در نقوش قالي نائين: آشنايي نسبي سراسر كشور با نقوش معمول (با حساسيت بسيار كم) در قالي نائين سبب تسهيل در اجراي آن گرديده استارزش افزوده: ارش افزوده قالي نائين نسبت به توليدات ساير مناطق با شرايط يكسان، از ميزان بالاتري برخوردار است و همين مسئله سبب گرايش نواحي ديگر به توليد اين نوع از محصول گرديده استبازار فروش: در دسته بندي قالي نواحي مختلف ايران براساس ميزان بازار فروش، قالي نائين (بخصوص در گذشته) از جايگاه خاصي برخوردار بوده و در نخستين رديف هاي آن قرار مي گيرد.گستردگي بيش از پيش فرش نائين سبب ايجاد شرايط و مشكلاتي در زمينه قاليبافي در سطح منطقه و كشور گرديده است، كه عبارتند از

1- عرضه بيش از تقاضا: در نتيجه توليد انبوه قالي به سبك نائين در سطح كشور، ميزان عرضه اين كالا بيش از ميزان تقاضا شده و اين امر سبب ايجاد مشكلاتي شده است كه عبارتند ازنزول قيمت محصولات: طبق اصول اقتصادي چنانچه عرضه يك كالا بيش از ميزان تقاضا براي آن باشد، قيمت كالاي مورد نظر كاهش يافته و اين در شرايطي است كه نرخ تمام شده محصول ثابت و چه بسا در بسياري از موارد سير صعودي داشته استاز دست دادن بازارها: در نتيجه افزايش ميزان عرضه و تكرار بيش از حد آن رغبت و تمايل خريداران محصول كاهش يافته و در نتيجه منجر به از دست دادن بازارها مي گردد

2-عدم توانايي توليد قالي اصيل نائين در ساير نقاط كشور: شرايط جغرافيايي منطقه نائين شامل آب و هوا، ميزان رطوبت موجود در هوا، تركيب شيميايي آب وحتي پوشش گياهي و جانوري منطقه، سبب ايجاد كيفيت خاصي در قالي نائين شده كه دستيابي به اين كيفيت در ساير مناطق جغرفيايي با توجه به تغيير شرايط مذكور غير ممكن گرديده است

3- نزول كيفيت محصولات: با بالا رفتن سطح كمي توليدي محصول و عدم حضور كارشناسان تعيين كيفيت و مرغوبيت محصولات (در داخل و خارج از كشور) و عدم آشنايي خريداران با نحوه تشخيص مرغوبيت محصول و نيز با توجه به اين نكته كه توليد محصول مرغوب نياز به هزينه اوليه و زمان بيشتر و در نتيجه قيمت تمام شده بالاتري دارد، سبب شده تا توليد كنندگان (با توجه به عدم وجود تفاوت قابل توجه در نرخ فروش) تمايلي به توليد محصول مرغوب (فرش اصيل نائين) نداشته باشند. و تمامي اين مسائل در نهايت منجر به نزول كيفيت قالي نائين گردد
تاریخ به روز رسانی: 1393/10/24
تعداد بازدید: 6526
امتیازدهی
میانگین امتیازها:3 تعداد کل امتیازها:2
مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0
ارسال نظرات
نام  
آدرس پست الکترونیکی شما    
توضیحات  
تغییر کد امنیتی  
کد امنیت  
 
كليه حقوق اين پايگاه متعلق به استانداري استان اصفهان ميباشد.
Powered by DorsaPortal